Al eeuwenlang komen Italianen naar Nederland; als bankiers, instrumentmakers, stucwerkers, schoorsteenvegers, terrazzowerkers of ijsmakers. Ze kwamen op eigen gelegenheid, als individu.
Dat veranderde na de tweede wereldoorlog, toen groepen arbeiders naar Nederland werden gehaald om hier in de mijnen, de industrie en de hoogovens te werken. Een mijlpaal in deze zaak was de wervingsovereenkomst die de regeringen van Nederland en Italië met elkaar aangingen op 6 augustus 1960. Nederland zat te springen om arbeidskrachten, veel jonge Italianen zaten in een uitzichtloze situatie zonder werk. De overeenkomst was niet de eerste van deze aard tussen de beide landen, wel de eerste in EEG-verband.
Deze ‘gastarbeiders’ kwamen als pioniers naar Nederland. Ze waren de wegbereiders van de grote mediterrane migratie, stonden aan de wieg van onze multiculturele samenleving.
Maar ook vandaag vestigen zich nog steeds Italianen in Nederland. Veelal tijdelijk, om hier te studeren of te werken in bijvoorbeeld de ICT, of om zich hier als kunstenaar verder te ontwikkelen.
Veel, zo niet de meeste, Italianen die in het verleden naar Nederland kwamen zijn hier gebleven, trouwden hier en bouwden hier een bestaan op. Ze integreerden in Nederland, zonder de binding met het land en de streek waar ze vandaan kwamen meestal niet.
De invloed die Italiaanse migranten op de ontwikkeling van Nederland hebben gehad is moeilijk in te schatten. Maar de granito aanrechten in tienduizenden Nederlandse woningen en de terrazzovloeren in tal van openbare gebouwen zijn door Italianen aangelegd. De Italiaanse ijssalon is een begrip geworden. En hoe zou de economische groei in Nederland in de jaren zestig zijn verlopen zonder gastarbeiders, met Italianen als pioniers?
Met het meerjarenproject 1001 Italianen stelt stichting Culturissima zich ten doel de geschiedenis van de Italiaanse aanwezigheid in Nederland in kaart te brengen en breed toegankelijk te maken. Wie zijn de Italianen van Nederland? Hoe verging het de pioniers en hun nazaten? Wat is hun bijdrage aan de Nederlandse geschiedenis, aan de Nederlandse economie en aan de Nederlandse cultuur? Wat bindt hen vandaag aan Nederland? Dat gebeurt door middel van het organiseren van tentoonstellingen, lezingen en culturele evenementen en het uitbrengen van publicaties en documentaires.
Il progetto 1001 Italiani Il progetto crossmediale 1001 Italiani comprende una piattaforma online, una mostra digitale, un libro, un documentario ed un ciclo di dibattiti e conferenze. Il progetto trae spunto dalla ricorrenza dei 50 anni della firma del trattato bilaterale “Wervingsverdrag” che regolava l’emigrazione di lavoratori a contratto verso i Paesi Bassi. I lavoratori italiani erano da anni di fatto presenti in Olanda ma il trattato del 1960 dà inizio all’era dei cosiddetti “gastarbeiders”, (lavoratori ospiti) intesi come manodopera temporanea in caso di cattiva congiuntura nel mercato del lavoro. Il trattato del 1960 si può considerare il modello sul quale si baseranno i trattati successivi con gli altri paesi di emigrazione dell’area mediterranea: Spagna (1961), Portogallo (1963), Turchia e Malta (1964), Grecia (1966), Marocco (1969), Jugoslavia e Tunisia (1970). A causa di e grazie al trattato arrivano i primi veri emigranti del dopoguerra.
Visualizza l’archivio di imagini
1001 Italianen ontving medewerking en financiële tegemoetkomingen van zijn partners: Nationaal Archief, Vijfeeuwenmigratie, Will Tinnemans, LIZE. Daarnaast hebben tal van personen en organisaties een bijdrage geleverd om 1001 Italianen mogelijk te maken.
Dank aan:
Adriano van der Velden, Alessandro Mazza, Andrea Mantione , Anna Bucchetti, Anouk Bekker, Antonella Ciuffoletti, Arcobaleno Media Productie, Beeld & Geluid, Beppe Costa, Chantal Gill’ard, Cinemien, Claudia Di Palermo, DSV Media, e-Cultura, Ed Klute, Emine Bozkurt, Eric Moormann, fotoAntonioDiMaggio, Francesca Zagarese, Frank Bovenkerk, Freshbits, Gino Scalzo, GoodThingsfromItaly, HollandDoc, ImagineIC, Italiaans Consulaat, Italiaans Cultureel Instituut, Italiaanse Ambassade, Italiaanse ComItEs in Nederland, Italiaanse verenigingen Delft Dieren Hengelo Oldenzaal Tegelen Utrecht, ItalianEntertainment, Joan Ferrier, Lemon Factory, Manita Koop, Marten Siderius, Martha Wedts de Swart, Martin Kromwijk, Massimo Salomone, Mohamed Rabbae, MTNL, Nederlandse Ambassade in Italië, Nederlands Consulaat in Italië, Paolo Giuseppin, Pierre Heijnen, Pina Cardia, Querido, Sadik Harchaoui, School der Poëzie, Silvio Marchetti, Stichting Madonna Filippa, Thekla Reuten, Tjarda de Haan, ViaViano Cross Cultural Communication, Vincenzo Lo Cascio, Vincenzo Toscani en alle personen en families die materiaal beschikbaar hebben gesteld voor het project.
Grazie a tutti!